Verschil tussen duiden en misduiden

Samenvatting

We zien ze elke dag in de jeugdgezondheidszorg: jongeren die moeilijk gedrag laten zien, ontsporen, vastlopen of verdwalen in zorg en onderwijs. Vaak worden zij benaderd als complexe, grensoverschrijdende jongeren. Maar wat als een deel van deze groep niet té moeilijk is, maar té weinig begrepen? Een casus, die van de vijftienjarige jongen uit Briljante Breinen Ontgrendeld (Tellings, 2025), laat indringend zien hoe een uitzonderlijk hoogbegaafd brein onder lagen van angst, agressie en overlevingsmechanismen jarenlang fundamenteel verkeerd gelezen kan worden. Hoogbegaafdheid bij jongeren in jeugdhulp en jeugd-ggz blijft vaak buiten beeld doordat gedrag uitsluitend vanuit stoorniskaders wordt gelezen. De casus van James laat zien hoe misduiding kan ontstaan door een onvolledige verklaringsanalyse en een onbetrouwbare IQ-inschatting. Wanneer hoogbegaafdheid en een fijnmazige profielanalyse wél worden betrokken, verschuift de focus van symptoombestrijding naar begrip van informatieverwerking, congruentiebehoefte en stressregulatie. Dat opent de weg naar effectievere interventies en systemische samenwerking met gezin en omgeving.