COLUMN

"Let je wel op je voeding?"

Mijn vriendin B heeft onlangs de ‘Happinez’ gelezen en heeft vervolgens haar astma genezen met een zelfbedacht dieet. En nu gaat ze mij dus vertellen wat ik verkeerd doe met mijn voeding.

Wat zeg je tegen dat soort mensen? Een antwoord dat ik kan aanraden is: “Mwah, ik ben niet zo overtuigd van de rol van gnotobiologie hierin.” “De wat?” Heb je meteen een heel ander gesprek, waarin je woorden kunt gebruiken als ‘gnotobiont’, en wie kan daar nou niet van genieten? Je kunt natuurlijk ook ‘darmflora’ zeggen, maar dat klinkt dan gelijk weer een stuk minder spannend.

Darmflora zijn ‘hot’ tegenwoordig. Gelukkig niet letterlijk, maar je kunt het zo gek niet bedenken of darmflora heeft er opeens iets mee te maken. Sommigen hebben het zelfs over een ‘tweede brein in de buik’. Eerlijk gezegd ben ik er altijd sceptisch over geweest, die hele gut-brain axis. Ten eerste ben ik soms onwetenschappelijk eenkennig in mijn theorieën: ik vind dat als er iets is in de periferie dat het brein echt beïnvloedt, dat het immuunsysteem is. Want dat is mijn vakgebied dus dat is per definitie beter dan alle andere. Dus.

Bovendien klonk het voor mij teveel naar een volledig maakbaar brein, een soort uitvloeisel van de uitspraak dat je alles kunt bereiken als je maar anders eet. In de trant van: als je maar genoeg geactiveerde amandelen en ingestraalde rauwe boerenkool eet, heb je nooit meer problemen in je leven. Precies die denkwijze die volledige leken met een deskundig hoofd doet vragen: “Let je wel op je voeding?” wanneer je medische klachten bespreekt. 

Maar onlangs ontmoette ik dr. Katherine Bryant in het onvolprezen Café Jos in Nijmegen. Ze werkt aan gut-brain-interacties en kon me er het een en ander over uitleggen. Ze had nog nooit van het woord ‘gnotobiologie’ gehoord. Ze vroeg me trouwens ook niet of ik wel op mijn voeding lette. Aan het eind van de avond was ik behalve licht aangeschoten ook overtuigd. 

Zo blijkt bijvoorbeeld dat veel kinderen met ASS een significant andere samenstelling van de darmflora hebben dan niet-autistische kinderen (Parracho et al., 2005). Dat verklaart in elk geval de maag-darmproblemen waar veel kinderen met ASS mee kampen. Maar verklaart het de ASS? De auteurs wilden zich er niet aan branden en suggereerden alleen een aanpassing in voeding om de maag-darmproblemen (en dus niet de ASS) te verlichten.

Maar ook ADHD moest eraan geloven. Zo kwamen Aarts et al. (2017) met woeste DNA-sequencing-praktijken uit op een ‘marginaal significant’ (sic!) verschil in darmflora tussen de subjecten met en zonder ADHD. Een ‘nominale’ toename van bifidobacteriumbacteriën correleerde bovendien met de genetische basis voor reward anticipation. De conclusie geeft een beetje het gevoel dat ze wel heel hard moesten peuren om er iets van te maken, maar het klinkt in elk geval erg spannend. 

Hoe de darmflora die hippe aandoeningen dan allemaal moet veroorzaken is nog niet echt bekend. Want hoe kom je van de buik in het brein terecht? En daar blijkt mijn eenkennigheid toch nog gerechtvaardigd. Het begint er namelijk op te lijken dat de ‘buik’ met het brein communiceert via het immuunsysteem (Kelly et al., 2005).

Er is dus wel iets van waar, van dat hele buik-breinverhaal. Dat betekent trouwens niet dat we nu allemaal alsnog aan de geactiveerde amandelen moeten. Ik verwijs wat dat betreft graag naar het eerste en enige gnotobiologiecollege dat ik lang geleden mocht volgen. Aan het eind van het college vroeg een van de studenten aan de toepasselijk bebaarde gnotobioloog: “Maar hoe zit het dan met Yakult? Dat is dan toch gewoon onzin?” De baard glimlachte verlegen en zei: “Dat zou ik natuurlijk nooit zeggen. De mensen van Yakult zijn altijd erg aardig tegen mij en financieren veel van mijn werk. Maar als je goed hebt opgelet tijdens dit college, hoef ik daar ook niets over te zeggen, want je kunt nu zelf je conclusie trekken.”

Mijn conclusie luidt dan ook als volgt: als mensen vragen ‘of je wel op je voeding let’, is het legitiem om te slaan.

Josien de Bie behaalde haar Master in Biologie aan de Universiteit van Groningen en haar PhD in Neurowetenschap in Sydney. Ze is wetenschapscommunicator, jazz zangeres, stand-up comedian, oprichtster van genderbrain.com en een woesteling in het de-bunken van gendermythes. Zij schrijft columns over haar bezigheden.


Nieuwsbrief

Vul uw e-mailadres in en ontvang onze nieuwsbrief.