Zoeken op trefwoord 'Onderwijs'

Een Samen naar School-klas

Mariëlle van Loenen, Mirjam Roemer, Ellen Verheul

TvO 2022-1

Ieder kind heeft recht op onderwijs, ook kinderen voor wie het onderwijs niet toegankelijk is vanwege cognitieve en/of sociaal-emotionele beperkingen. Dit onderzoek heeft de effecten onderzocht van plaatsing van vier leerlingen met een verstandelijke beperking in een nieuwe Samen naar School-klas in een reguliere basisschool op hun ontwikkeling.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijs | Verstandelijke beperking

Onderwijs aan de keukentafel

Hinke Endedijk, Dietsje Jolles, Kim Stroet

TvO 2021-5

De coronacrisis heeft een enorme impact gehad op het onderwijs. Nog nooit zaten kinderen zo lang thuis, volgden ze onderwijs aan de keukentafel, veelal via een scherm, en kregen ouders een grote rol in het onderwijs. Voor sommige leerlingen was dit een succes; zij kregen zogezegd ‘vleugels’. Andere leerlingen worstelden en kwamen niet tot werken.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Autonomieondersteuning | Corona | Onderwijs

De diagnose dyscalculie in het PO

Marije Huijsmans, Tijs Kleemans, Evelyn Kroesbergen

TvO 2021-4

De ene leerling met dyscalculie is de andere niet

Tegen dyscalculie wordt vaak binair aangekeken: er is wel óf geen sprake van een rekenstoornis. Wat echter opvalt, is dat leerlingen variëren in hun reken-/wiskundevaardigheden en dus ook een eigen profiel van sterktes en zwaktes hebben wat betreft reken/wiskunde en gerelateerde cognitieve vaardigheden. Door een leerling te bestempelen als rekenzwak of te diagnosticeren met dyscalculie wordt te weinig rekening gehouden met de vraag in welke domeinen van het rekenen (en gerelateerde vaardigheden) de problemen zich precies voordoen en welke onderwijsaanpassingen daar geschikt voor zijn. Iedereen kan zich blijven ontwikkelen in het rekenen, mits het leerproces op de juiste wijze ondersteund wordt.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diagnostiek | Leerproblemen | Onderwijs

Ingrijpende gebeurtenissen in het onderwijs

Michiel Asselman, Afra de Berk, Jolanda Buijze, Petra Helmond, Roel Kooijmans, Wendy Nelen, Evelyne Offerman, Rianne Wassink-de Stigter

TvO 2021-4

Prevalentie van ACEs en PTSS-symptomen bij leerlingen in regulier basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs

Veel leerlingen maken in hun jeugd ingrijpende gebeurtenissen mee, ofwel Adverse Childhood Experiences (ACEs), zoals mishandeling, verwaarlozing of verlies van een ouder. Hoe meer ACEs kinderen meemaken, hoe groter de kans dat zij problemen ontwikkelen, zoals fysieke, psychische en schoolproblemen. Er is echter nog weinig bekend over de prevalentie van ACEs bij leerlingen in het onderwijs in Nederland. In het kader van onderzoek naar Traumasensitief Onderwijs (TSO) werd bij 353 leerlingen uit het regulier basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs gevraagd naar de ACEs die zij hebben ervaren. Daarnaast werden zij gescreend op PTSS-symptomen. ACEs bleken veelvuldig voor te komen, hoewel er verschillen waren tussen de onderwijstypes. Implicaties voor de praktijk worden beschreven.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diagnostiek | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | Onderwijs | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Conflict met de leerkracht?

William Burk, Ron Scholte, Fanny de Swart

TvO 2021-3

Het belang van leerkracht-leerlingrelaties in het speciaal onderwijs

“Mijn kind heeft geen ‘klik’ met de leerkracht…” Dat kan natuurlijk gebeuren. Maar hoe erg is dat eigenlijk? Sociale processen in klassen, zoals leerkracht-leerlingrelaties, kunnen een belangrijke beschermende of belemmerende factor zijn voor de ontwikkeling van leerlingen. Dit geldt mogelijk nog sterker voor leerlingen met gedrags- en ontwikkelingsproblemen in het speciaal onderwijs (cluster 4). Dit onderzoek laat zien dat de relatie van de leerling met de leerkracht niet alleen samenhangt met het gedrag van leerlingen, maar ook met de mate waarin leerlingen geaccepteerd worden door klasgenoten. Conflict in de leerkracht-leerlingrelatie blijkt hierbij een belangrijkere voorspeller dan de positieve kenmerken van de leerkracht-leerlingrelatie. Implicaties voor de praktijk worden besproken.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijs | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

School-video-interactiebegeleiding in een leergemeenschap

Jacquelien Bulterman-Bos, Lydia van Hartingsveldt, Neely de Ronde-Davidse

TvO 2021-3

Een middel voor bewustwording en samen leren

Passend onderwijs doet een groot beroep op de pedagogische kwaliteiten van leraren. Leraren geven aan dat de verschillen in onderwijsbehoeften toegenomen zijn en dat problemen complexer zijn geworden. Dat raakt hun gevoelens van handelingsbekwaamheid (self-efficacy). Er is behoefte aan ondersteuning bij het omgaan met deze diversiteit, zeker waar het gaat om gedrag. School-video-interactiebegeleiding (svib) is een effectieve manier om leraren daarbij te helpen. Svib is echter een individuele benadering. Uit onderzoek is bekend dat juist een team van collega’s waarin nauw wordt samengewerkt, helpt om beter in te kunnen spelen op diversiteit. We hebben daarom onderzocht of svib toegepast kan worden in een leergemeenschap. Uit het onderzoek blijkt dat een svib-gemeenschap positieve effecten kan hebben, waarbij leraren zich vooral meer bewust worden van de dingen die goed gaan.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijs | Persoonlijke ontwikkeling

Valkuilen van het leerstofjaarsysteem

Ton Mooij

TvO 2021-3

Minst en meest gevorderde leerlingen de dupe

De onderwijsinspectie constateert jaarlijks dat in scholen veel goed gaat. Maar steeds doen zich ook vergelijkbare schoolproblemen voor bij de relatief minst en meest gevorderde leerlingen. Deze ‘risicoleerlingen’ ervaren duidelijk méér motivationele, sociale, emotionele, leer- en gedragsproblemen dan gemiddeld gevorderde leerlingen. Via een review van onderzoek werd geanalyseerd wat de oorzaken hiervan zijn. Kenmerken van het reguliere leerstofjaarsysteem creëren verschillende valkuilen en daarmee schoolproblemen voor de risicoleerlingen in elke groep of klas. Maatregelen als interne differentiatie, achterstanden- of gelijkekansenbeleid, zittenblijven, versnellen en passend onderwijs hebben geen blijvende effecten.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijs

Jubileumartikel - ICT is een middel, geen doel

Mieke Ketelaars, Nadira Saab

TvO 2021-3

In ons jubileumjaar blikken we terug op artikelen die in het verleden in TvO zijn gepubliceerd en spreken we hier met een expert over. Hoe heeft de kennis zich ontwikkeld? En staan we nog steeds achter de conclusies? In deze derde jubileumbespreking praten we met Nadira Saab, over een artikel uit 1986 over de mogelijkheden van het gebruik van de computer voor orthopedagogische doeleinden.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Digitalisering | Onderwijs

De dynamische profielpiramide

Linda Traudes

TvO 2021-2

Een hulpmiddel bij handelingsgerichte diagnostiek

In mijn werk als leerlingbegeleider gebruik ik al enige jaren de dynamische profielpiramide als hulpmiddel. De piramide is een bestaand denkmodel, dat ik met een aantal collega’s ben gaan gebruiken vanuit de behoefte aan overzicht en samenhang. Meer specifiek deden we dat vanuit de behoefte aan meer grip op de verklarende én beïnvloedende factoren die van belang zijn binnen de handelingsgerichte diagnostiek (HGD) in het onderwijs. Het doel was om de juiste prioritering in advisering aan te kunnen brengen en effectiever te kunnen zijn. Ten grondslag hieraan ligt de gedachte dat als we oplossingen zoeken, we naar het hele lerende kind moeten kijken binnen het gezins- en schoolsysteem, in iedere fase van het onderzoeksproces.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diagnostiek | Onderwijs

Levenstevredenheid boosten bij jongeren?

Hein Zegers

TvO 2021-2

Effecten van les ‘Positieve Psychologie Interventie en Abstinentie’

Positieve psychologie-interventies hebben als doel om mensen gelukkiger te maken. Van een aantal positieve psychologie-interventies werd de effectiviteit al meermaals aangetoond, ook bij jongeren. Dankzij deze interventies blijken jongeren gelukkiger, beter gewapend tegen onvermijdelijke tegenslagen in het leven,
vertonen ze meer veerkracht en lijken zo uiteindelijk minder snel te belanden in een spiraal van burn-out, depressie en in sommige gevallen zelfs zelfdoding. De vraag is of laagdrempelige, laag-intensieve interventies als enkelvoudige lessen ook kunnen bijdragen aan de veerkracht van jongvolwassenen. De huidige studie beschrijft de resultaten van een les van twee uur bij studenten. De les lijkt te resulteren in een verhoging van levenstevredenheid. Dit effect is misschien te verklaren door de specifieke inhoud ervan: in tegenstelling tot andere gelijkaardige lessen behandelt deze niet alleen interventies (dingen die je kunt doen) maar ook abstinenties (dingen die je kunt laten).

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Onderwijs | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Betere overstap van basisschool naar voortgezet onderwijs

Marlau van Rens

TvO 2021-1

Meer luisteren naar kinderen en leerkrachten

De overgang van de basisschool naar het voortgezet onderwijs verloopt, ondanks de inspanningen van de betrokken scholen, niet altijd soepel. In onderstaand promotieonderzoek is daarom onderzocht of kinderparticipatie en een betere samenwerking tussen leraren onderling dit proces kunnen verbeteren. Uit de resultaten blijkt dat de ondersteuning van leraren niet altijd overeenkomt met de behoefte van kinderen. De voorbereiding vanuit de basisschool sluit niet altijd aan bij de verwachtingen van de leraren in het voortgezet onderwijs. De kinderen zelf worden nauwelijks actief betrokken bij het transitieproces. Om een goede overstap te realiseren moeten de basisschool en de middelbare school meer samenwerken en voor een goede overdracht zorgen. Omdat kinderen de hoofdrolspelers zijn in het transitieproces kunnen zij vanuit hun verwachtingen en ervaringen een positieve bijdrage leveren aan een soepele overgang en daardoor een waardevolle bijdrage leveren aan het transitieproces. Bovendien heeft deze vorm van kinderparticipatie een positieve invloed op de ontwikkeling en het welzijn van kinderen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Onderwijs

Jubileum artikel - Let bij inclusie op behoud van eigenheid

Mieke Ketelaars, Annet de Klerk

TvO 2021-1

In ons jubileumjaar blikken we terug op artikelen die in het verleden in TvO zijn gepubliceerd en spreken we hier met een expert over. Hoe heeft de kennis zich ontwikkeld? En staan we nog steeds achter de conclusies? In deze eerste jubileumbespreking spreken we met Annet de Klerk, directeur bij Kentalis Talent, over een artikel uit 1975 getiteld 'Integratie van gehoorgestoorde kinderen in het gewone onderwijs'.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Onderwijs

Hoogbegaafdheid en dynamisch testen

Jochanan Veerbeek, Bart Vogelaar

TvO 2020-5

De perfecte match?

Volgens de laatste definities is hoogbegaafdheid een multidimensioneel concept dat zich in interactie met de omgeving kan ontwikkelen. Hoogbegaafde leerlingen worden echter momenteel vaak geïdentificeerd door hun IQ te bepalen. Dit sluit niet aan bij de wetenschappelijke kennis die beschikbaar is over hoogbegaafdheid, en biedt bovendien vaak geen handvatten voor het aanpassen van het onderwijs aan de specifieke behoeften van de (hoogbegaafde) leerling. Doordat bij dynamisch testen gebruik wordt gemaakt van training of instructie binnen de test, kan dit inzicht bieden in de instructiebehoeften van leerlingen. Bovendien kunnen hiermee de processen worden onderzocht die ten grondslag liggen aan de prestaties. Wetenschappelijk onderzoek naar het gebruik van
dynamisch testen bij hoogbegaafde leerlingen ondersteunt het idee dat deze vorm van testen meer informatie biedt, maar voor gebruik in de praktijk zullen gespecialiseerde instrumenten moeten worden ontwikkeld.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Digitalisering | Hoogbegaafdheid | Onderwijs

Vroegsignalering van hoogbegaafdheid: de tools zijn er, maar de praktijk blijft achter

Mieke Ketelaars, Dorien Kok

TvO 2020-5

Er is voldoende kennis over vroege signalen van hoogbegaafdheid. Bovendien kunnen we met het huidige arsenaal aan signaleringsinstrumenten goed uit de voeten. Toch blijkt vroegsignalering in de praktijk ernstig achter, concludeert Dorien Kok, directeur-bestuurder van de Omniumschool. Al jaren zet zij zich in om vroegsignalering beter op de kaart te krijgen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Hoogbegaafdheid | Onderwijs

Poortwachters in de dyslexiezorg

Chruf van Kempen, Chris Struiksma

TvO 2020-4

Het Waterlandmodel werkt

De afgelopen jaren is het aantal verwijzingen voor behandeling van dyslexie sterk gestegen. Om de aantallen beheersbaar te houden wordt vaak een
poortwachtersfunctie ingesteld. Helaas heeft deze in veel gevallen maar een zeer beperkte opdracht, namelijk niet meer dan het beoordelen van het schooldossier. In dit artikel beschrijven we de langetermijnresultaten van het ‘Waterlandmodel’. We constateren niet alleen grote verschillen tussen scholen maar van jaar tot jaar ook binnen scholen. We zien hierin een aanwijzing voor een mismatch tussen leerkrachtcompetenties en speciale onderwijsbehoeften en een argument in de discussie over de vraag of dyslexie wel bestaat. Ten slotte stellen we dat handelingsverlegenheid een basis kan zijn voor verwijzing en de wijze
waarop de poortwachter daarop kan acteren.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diagnostiek | Onderwijs

Kenmerken van excellente lezers

Brenda van den Broek, Joyce Gubbels

TvO 2020-4

Meer zelfvertrouwen en leesplezier

Het aantal excellent lezende leerlingen is in Nederland al jaren opvallend klein en het lijkt erop dat er op dit moment potentieel onbenut blijft. In het huidige
onderzoek is onderzocht door welke motivationele kenmerken de groep excellent lezende leerlingen zich onderscheidt van de andere leerlingen. Hiervoor zijn
aanvullende analyses uitgevoerd op de Nederlandse data van de internationale PIRLS 2016-studie. De resultaten laten zien dat excellent lezende leerlingen in vergelijking met andere leerlingen vooral meer vertrouwen hebben in hun eigen leesvaardigheid en in hun vrije tijd meer lezen voor hun plezier. Dit onderstreept het belang van brede stimuleringsprogramma’s waarin aandacht is voor zowel leesvaardigheid als voor zelfvertrouwen en leesplezier. Het aanbieden van rijke teksten die aansluiten bij het niveau en de interesses van leerlingen zou daarvan een onderdeel kunnen zijn.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diagnostiek | Onderwijs

Variatie in begrijpend lezen

Liza van den Bosch

TvO 2020-3

Focus op taalvaardigheid, niet op taalachtergrond

Begrijpend lezen is een complexe vaardigheid en er bestaan grote individuele verschillen tussen kinderen. Sommige kinderen komen gemakkelijk tot goed begrip van een tekst, terwijl anderen daar veel moeite mee hebben. Begrijpend lezen kan vooral lastig zijn voor kinderen die thuis een andere taal spreken en op school leren lezen in hun tweede taal. Uit ons onderzoek bij beginnende lezers blijkt dat hun niveau in grote mate afhangt van hun taalvaardigheid (en niet zozeer hun taalachtergrond) en dat het daarbij van belang is om niet alleen te kijken naar de schooltaal maar ook naar de thuistaal van tweede-taallezers.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diversiteit en integratie | Onderwijs

Verklaren, meten en voorkómen van chronisch slachtofferschap

Tessa Kaufman

TvO 2020-3

Op weg naar maatwerk bij pesten

Pesten is een probleem dat voor sommige slachtoffers tot langdurige problemen leidt. Hoewel blijkt dat een aantal antipestinterventies effectief is, is het de vraag of ze voor álle slachtoffers helpen. Welke jeugdigen blijven chronisch gepest worden en welke maatregelen zijn voor hen nodig? Dit onderzoek laat zien dat slachtoffers die geen baat hebben bij een effectief antipestprogramma vaker angstig zijn, door medeleerlingen worden afgewezen en een problematische band met ouders rapporteren. Ook kunnen slachtoffers in een vicieuze cirkel terechtkomen, waarbij afwijzing thuis en school elkaar versterken. Om de situatie van deze jeugdigen beter te begrijpen, is een instrument nodig dat goed onderscheid kan maken tussen pesten en andere vormen van agressie. Bovendien mag de samenleving geen genoegen nemen met de huidige interventies; er is maatwerk nodig voor chronische slachtoffers.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Interventies | Onderwijs | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Signalering met de Cito-kleutertoetsen

Niek Frans, Alexander Minnaert, Ineke Oenema-Mostert, Wendy Post

TvO 2020-2

De kleutertoetsen van Cito zijn de afgelopen jaren veelvuldig in het nieuws geweest. De toetsen zouden niet betrouwbaar genoeg zijn om taal- en/of rekenproblemen vast te stellen bij kleuters. In 2013 zijn we gestart met een uitgebreid onderzoek naar de bruikbaarheid van deze toetsen voor het signaleren van
taal- en/of rekenproblemen. In een serie diepte-interviews met kleuterleerkrachten en een analyse van toetsgegevens van ruim 1.800 leerlingen hebben we gekeken naar het ervaren nut en de stabiliteit van de scores tussen groep 1 en groep 6.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diagnostiek | Onderwijs

Jeugdgezondheidszorg voor vluchtelingenkinderen

Esther Horrevoets, Merel Kahmann, Frouke Sondeijker

TvO 2019-5

Nederland kende de afgelopen jaren een forse toestroom van vluchtelingen. Een groot deel van de statushouders in ons land is jonger dan 18 jaar. Minderjarige vluchtelingen vormen een kwetsbare groep met een verhoogd risico op allerlei (gezondheids)problemen. In dit artikel brengen we drie praktijken in beeld waarin de JGZ samenwerkt met o.a. onderwijs, peuterspeelzalen en lokale teams om minderjarige vluchtelingen eerder in beeld te krijgen en passende ondersteuning te bieden.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diversiteit en integratie | Onderwijs | Samenwerking (ketenpartners)

Praten over gewicht en leefstijl

Roxanna Camfferman, Jutka Halberstadt, Pomme van Maarschalkerweerd, Sanne Niemer, Jaap Seidell

TvO 2019-5

Het gesprek over gewicht en leefstijlverandering goed kunnen voeren is belangrijk, omdat er steeds meer kinderen zijn met overgewicht of obesitas. Veel professionals, ouders en kinderen vinden dit lastig en gaan hierdoor het gesprek niet aan of beëindigen het gesprek vroegtijdig. Dit artikel beschrijft de verschillende barrières die zorgprofessionals ervaren in gesprekken over gewicht en leefstijl. Bovendien komt aan bod op welke manier stigma’s en woordkeuze effect hebben op ouders en kinderen. Aan het einde van het artikel worden verschillende tips beschreven.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diagnostiek | Interventies | Onderwijs

Slaapproblemen bij kinderen en adolescenten

Marije Vermeulen

TvO 2019-4

Ongeveer een kwart van de kinderen en adolescenten in Nederland ervaart slaapproblemen. Aangezien slaapproblemen vaak samengaan met andere psychische problematiek, is het belangrijk om voldoende kennis te hebben over slaapproblemen en in een intake of ontwikkelingsanamnese altijd te vragen naar slaap en slaapproblemen, ongeacht de aanmeldreden. Voor orthopedagogen is het van belang alert te zijn op signalen van slaapproblemen en slaapstoornissen. Daarbij moet wel rekening worden gehouden met individuele verschillen in slaap en de effecten van slaapproblemen. Dit artikel beschrijft kort wat slaap is, hoe vaak slaapproblemen bij kinderen en adolescenten
voorkomen en enkele individuele verschillen in slaap. De orthopedagoog kan een belangrijke rol spelen in het signaleren en behandelen van slaapproblemen door voorlichting en slaaphygiëneadviezen te geven.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Digitalisering | Diversiteit en integratie | Interventies | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Gedetineerde vaders en hun kinderen

Joni Reef

TvO 2019-4

Wereldwijd zitten meer dan 10 miljoen mensen in de gevangenis en ervaren steeds meer kinderen opsluiting van een ouder tijdens hun jeugd. Opsluiting is zeer schadelijk
voor de betrokkenheid van vaders bij het gezin en voor de kinderen zelf. Dit artikel beschrijft de huidige knelpunten in verschillende fasen van de strafrechtsketen
en de mogelijkheid op gezinsgerichter te werken.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Diagnostiek | Interventies | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek

Uitbehandeld?

Sjoukje de Boer

TvO 2019-4

Epidemiologisch onderzoek laat zien dat adolescenten met antisociaal gedrag
onderscheiden kunnen worden in twee groepen: een groep waarbij het antisociale
gedrag zich beperkt tot de adolescentie en een groep waarbij dit gedrag zich al vanaf de kindertijd voordoet. Van de laatste groep wordt verondersteld dat de gedragsproblemen veel hardnekkiger zijn en dat deze jongeren niet of nauwelijks reageren op behandeling. Deze veronderstelling is slechts ten dele waar, blijkt uit promotieonderzoek onder klinisch opgenomen jongeren met zowel psychische problemen als gedragsproblemen. Jongeren bij wie gedragsproblemen vroeg begonnen, lopen een veel groter risico op drop-out. Maar, als ze in behandeling blijven, zijn hun behandelresultaten even goed als bij de groep waarbij het antisociale gedrag tijdens de adolescentie begon. Ook cannabisgebruik voorafgaand aan de behandeling bleek een voorspeller voor drop-out. Maatregelen om drop-out te voorkomen zijn belangrijk omdat follow-uponderzoek na anderhalf jaar liet zien dat jongeren die de behandeling niet afmaakten veel slechter functioneerden.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Hoogbegaafdheid | Interventies | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | Onderwijs | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek

Minder kinderen gepest op ervaren kanjerscholen

Lilian Vliek

TvO 2019-3

Kanjertraining heeft tot doel het welbevinden en de sociale veiligheid van kinderen en jongeren te vergroten en sociale problemen zoals pesten, uitsluiting en depressie te voorkomen of te verminderen. De training wordt in het onderwijs klassikaal gegeven en in een klinische setting aan kinderen die sociaal vastlopen. Uit eerder onderzoek blijkt dat Kanjertraining effectief kan zijn voor problematische klassen en voor kinderen die sociaal vastlopen wanneer psychologen of orthopedagogen de training geven. Beginnende leerkrachten blijken de training nog niet volledig te implementeren en bereiken alleen effecten in klassen met veel conflicten. Het huidige onderzoek richt zich daarom op de vraag of Kanjertraining effectief is in klassen met meer ervaren Kanjerleerkrachten.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Interventies | Onderwijs | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Initiatieven binnen passend onderwijs

Mariët van Raalte

TvO 2019-3

Sinds de invoering van de Wet passend onderwijs in 2014 moeten scholen binnen het regulier onderwijs zo veel mogelijk leerlingen een passende plek bieden. Een voorbeeld van een initiatief dat is opgezet voor het VO, is de zogenoemde Transfer-/Trajectklas. Dit is een speciale klas op een reguliere middelbare school waarin leerlingen met specifieke ondersteuningsbehoeften binnen één jaar worden voorbereid op het integreren in een reguliere klas.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Interventies | Onderwijs | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Stressbeleving bij pedagogisch medewerkers

Gerard Kocken, Mariët van der Molen , Bram Orobio de Castra

TvO 2019-3

Pedagogisch medewerkers in orthopedagogische behandelcentra worden geconfronteerd met complexe hulpvragen van jongeren en hun ouders in een snel veranderend werkveld. Deze werkcontext kan leiden tot stress, wat een negatieve invloed heeft op de kwaliteit van zorg voor de jongeren. In het huidige onderzoek wordt nagegaan of, en welke werkgerelateerde factoren stress veroorzaken bij jeugdzorgwerkers.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Interventies | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Twintig jaar hulpaanbod voor meisjes die slachtoffer zijn van loverboys

Anke van Dijke, Linda Terpstra

TvO 2019-2

Asja was de eerste opvangvoorziening in Nederland voor meisjes die het slachtoffer zijn – of dreigen te worden – van een loverboy. Dit multimodale zorgprogramma is ontwikkeld door Fier, een expertise- en behandelcentrum op het terrein van geweld in afhankelijkheidsrelaties. In 1999 startte Asja met zes bedden. Negentien jaar later zijn er dertien jeugdhulpaanbieders die aangeven dat ze gespecialiseerde behandelprogramma’s hebben voor slachtoffers van loverboys. In 2017 deed de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd onderzoek naar de kwaliteit van deze programma’s. Wij – medewerkers van Fier – reageren op de bevindingen van de inspectie.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Diagnostiek | Diversiteit en integratie | Interventies | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek

Spelen met robots - Robots ter ondersteuning van interventies bij kinderen met een ernstige fysieke beperking

Renée van den Heuvel

TvO 2019-1

Dit artikel vat de resultaten samen van een promotieonderzoek naar de mogelijkheden van robots ter ondersteuning van spel voor kinderen met een ernstige fysieke beperking. Nieuwe technologie kan voor hen nieuwe spelmogelijkheden bieden, maar biedt ook kansen om aan specifieke therapeutische doelen te werken.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Digitalisering | Interventies | LVB en EMB | Onderwijs

Psychische diversiteit op school - Maak het bespreekbaar

JaapJan Boer, Eline Kolijn

TvO 2019-1

Dit artikel beschrijft een pilot gericht op het ontwikkelen van een schoolbrede aanpak tegen stigmatisering voor 10-14-jarigen. Het doel van de aanpak is begrip van en waardering voor psychische diversiteit binnen de schoolse setting bevorderen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diversiteit en integratie | Onderwijs

Hoe een opleiding over (hoog) begaafdheid bij leerlingen het denken en handelen van leerkrachten verandert

Tessa Kieboom, Kathleen Venderickx , Carla Vreys

TvO 2019-1

Hoog)begaafde leerlingen hebben behoefte aan uitdaging. In het huidige basisonderwijs in Vlaanderen wordt hier weinig doeltreffend op ingespeeld. Dit komt door een gebrek aan kennis over passend onderwijs aan (hoog)begaafde kinderen. De kennisoverdracht via de lerarenopleidingen schiet in deze tekort. Om deze lacune op te vullen, heeft het Vlaamse expertisecentrum Exentra zijn jarenlange kennis en ervaring gebundeld in een meerjarig opleidingstraject voor basisscholen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Diagnostiek | Diversiteit en integratie | Hoogbegaafdheid | Interventies | Jonge kind | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek

Sociale steun na huiselijk geweld - Een pilot met de politie en het onderwijs

Edith Geurts, Tim Mulder

TvO 2018 9&10

Sinds kort is een snelle informatie- uitwisseling tussen politie en school in Nederland mogelijk: wanneer de politie bij een gezin met kinderen is geweest vanwege huiselijk geweld, geeft zij vóór de volgende schooldag een signaal aan de school van de kinderen. Dit signaal bevat geen inhoudelijke informatie, maar is voldoende voor scholen om kinderen de dag na een ingrijpende ervaring steun te bieden. Deze samenwerking is op een aantal plaatsen in Nederland geregeld in het pilotproject ‘Handle with Care’. In dit artikel beschrijven we de aanleiding, het doel en de opzet van dit project en wat de voordelen ervan zijn voor alle betrokkenen, in het bijzonder de betreffende kinderen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | Onderwijs | Samenwerking (ketenpartners)

Naar de andere oever

Erica de BruÏne, Jantien Gerdes

TvO 2018 9&10

Sinds 2014 is de Wet passend onderwijs ingevoerd. Hierdoor neemt de diversiteit in de klassen vaak toe en komt er een grotere druk dan voorheen te liggen op het vermogen van leraren tot samenwerken met collega’s, ouders en professionals uit andere instellingen, zoals de jeugdhulpverlening. Binnen het voortgezet onderwijs (vo) spelen mentoren een belangrijke rol in deze samenwerking. In dit artikel wordt verslag gedaan van een kleinschalig, verkennend onderzoek op twee vo-scholen. Vanuit de begrippen coöperatie, coördinatie en collaboratie is verkend hoe samenwerking met jeugdhulpverlening hier vormgegeven wordt en wat daarbij de rol van mentoren is. Daarnaast is onderzocht hoe op twee hogescholen studenten van de lerarenopleidingen voorbereid worden op de rol van mentoren in deze samenwerking, in hoeverre dit aansluit op de praktijk op deze scholen en of de opleidingscurricula op dit onderdeel versterkt kunnen worden in de ogen van de zittende mentoren en opleiders aan deze lerarenopleidingen.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Digitalisering | Diversiteit en integratie | Echtscheiding | Hoogbegaafdheid | Interventies | Jonge kind | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek

Metacognitie in relatie tot cognitieve functies en executieve functies

Floor van Loo

TvO 2018 6

Onze cognitieve ontwikkeling kan in twee, elkaar niet wederzijdse uitsluitende, wederkerige onderdelen worden uitgesplitst: het vergaren van domeinspecifieke kennis enerzijds en het ontwikkelen van domeinalgemene kennis anderzijds. In dit artikel pleiten we ervoor om vaker, explicieter en bewuster, domeinalgemene kennis aan te bieden aan onze kinderen en jongeren met en zonder ontwikkelingsachterstand of -voorsprong, vanzelfsprekend in relatie tot het aanbieden van domeinspecifieke kennis.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Digitalisering | Diversiteit en integratie | Hoogbegaafdheid | Interventies | Jonge kind | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek

Met COCP in de klas doen alle kinderen mee

Elise Brinkman, Margriet Heim , Vera Jonker , Annemiek Veen

TvO 2018 5

In het (speciaal) onderwijs komen steeds meer leerlingen met complexe communicatieproblemen (complex communicative needs in de Engelstalige literatuur, CCN). Deze kinderen doen vaak niet of nauwelijks mee aan kringgesprekken en andere groepsactiviteiten. Aan de hand van de dvd met instructieboekje COCP in de klas (waarbij COCP staat voor Communicatieve Ontwikkeling van niet-sprekende kinderen en hun Communicatiepartners) werden leerkrachten en leraarondersteuners getraind en gecoacht in het toepassen van tien leerkrachtstrategieën om gelijkwaardige groepsinteractie te stimuleren in groepen van kinderen mét en kinderen zónder CCN.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Interventies | Onderwijs

Vooruitgang in lezen en spellen bij kinderen met dyslexie tijdens behandeling met Fonoco

Anne Arntz, Fons van Waterschoot, Marjolijn van Weerdenburg, Maartje van der Zandt

TvO 2018 5

Deze studie betrof het effect van de psycholinguïstische dyslexiebehandelmethode Fonoco, gericht op cognitieve vaardigheden die direct onderliggend zijn aan lezen en spellen, te weten (1) fonologisch bewustzijn, (2) kennis van foneem-grafeemkoppelingen en (3) snel alfanumeriek benoemen (van letters en cijfers) en op de rol van het intelligentiequotiënt (IQ) hierbij.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Digitalisering | Diversiteit en integratie | Echtscheiding | Hoogbegaafdheid | Interventies | Jonge kind | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek

In gesprek met en over het werk van Gadamer

Jan de Bekker, Cees Grol

TvO 2018 3&4

Een zoektocht naar het nemen van pedagogische verantwoordelijkheid vanuit ecologisch perspectief

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Digitalisering | Diversiteit en integratie | Echtscheiding | Hoogbegaafdheid | Interventies | Jonge kind | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek

Ecologische pedagogiek vanuit een paradigma III-perspectief

Hans Jansen

TvO 2018 3&4

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Echtscheiding | Jonge kind | Onderwijs | Opvoeding | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Verbinding onderwijs en jeugdhulp. Een pleidooi voor een systemisch-contextuele metavisie

Els Bos-de Groot, Tanja van der Vinne

TvO 2018 3&4

Dit artikel houdt een pleidooi voor een systemisch-contextuele metavisie als kompas voor het werken en het interprofessioneel samenwerken in het brede jeugddomein: onderwijs en jeugdhulp. Dit pleidooi is gebaseerd op een onderzoek dat de auteurs hebben gedaan naar de behoeften in de samenwerking tussen professionals uit de domeinen onderwijs en jeugdhulp in situaties waarin specifieke onderwijszorg en aanvullende jeugdhulp nodig zijn (Bos-de Groot & Van der Vinne, 2016).

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Interventies | LVB en EMB | Onderwijs | Samenwerking (ketenpartners)

Brief aan mijn kleinkind

Maarten Spaander

TvO 2018 3&4

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diagnostiek | Diversiteit en integratie | Interventies | Jonge kind | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Meer dan registreren! Preventie van schoolverzuim en thuiszittende leerlingen vanuit SWPBS-aanpak

Trees Das, José Wichers-Bots

TvO 2018 11&12

In het schooljaar 2016/2017 bezochten ruim 8.000 leerplichtige leerlingen geen school. De ambitie is dat in 2020 geen enkel kind langer dan drie maanden thuiszit zonder passend onderwijs of zorgaanbod. In dit artikel wordt ingegaan op de mogelijkheden die een school heeft om een preventief beleid te ontwikkelen ten aanzien van schoolverzuim vanuit de SWPBS-aanpak.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Digitalisering | Diversiteit en integratie | Echtscheiding | Hoogbegaafdheid | Interventies | Jonge kind | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek

Videofeedback om de kwaliteit van interventies te verhogen: Leerzaam voor de hele organisatie

Leonieke Boendermaker, Marinus Spreen

TvO 2018 11&12

Professionals van School2Care (Altra), en van Julia (Spirit) namen in 2017 in hun organisatie deel aan een pilot met groepssupervisie aan de hand van beelden.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Diversiteit en integratie | Echtscheiding | Interventies | Jonge kind | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Hoop een huis geven

Anne Dekker, Peer van der Helm, Esther Kooymans

TvO 2018 11&12

Plaatsing in een Gezinshuis-Plus is een alternatief voor plaatsing in de gesloten jeugdzorg. In jeugddorp De Glind staan inmiddels drie van deze huizen, die onderdak bieden aan jongeren met forse gedragsproblemen en complex trauma. Zij die het niet redden binnen het speciaal onderwijs gaan naar onderwijsvoorziening ‘De Kantine’, waar ze individueel begeleid worden. Dit artikel biedt een inkijkje in Gezinshuizen-Plus en De Kantine en bespreekt onderzoeksresultaten naar het leefklimaat in de gezinshuizen en in hoeverre De Kantine voorziet in de behoefte aan zinvolle dagbesteding.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Interventies | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Inzicht in tekstbegrip: een dynamisch perspectief

Maartje Hilte, Jos Keuning, Marije den Ouden

TvO 2018 1&2

Binnen het kerncurriculum van het basisonderwijs is de leerlijn voor leesvaardigheid een van de belangrijkste pijlers, maar in de praktijk blijkt het vaak behoorlijk lastig om leesleertrajecten af te stemmen op het niveau van leerlingen. Dat komt onder meer doordat resultaten op leestoetsen soms moeilijk te duiden zijn.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Interventies | Onderwijs | Samenwerking (ketenpartners)

De Deense Familieklas: een alternatief voor het zmok?

Pieter Appelhof

TvO 2018 1&2

In beschouwingen over de inrichting van ons onderwijs wordt er weinig over onze landsgrenzen heen gekeken. Er wordt voor onderwijs waarmee in andere landen al jaren succes wordt geboekt weinig belangstelling getoond, bijvoorbeeld voor de negenjarige Scandinavische eenheidsschool of de zorg voor kinderen met speciale behoeften in die landen. Maar sinds enkele jaren is er in Nederland enige belangstelling voor de Deense Familieklas die voorziet in de tijdelijke opvang van kinderen met gedragsproblemen, samen met ouders. Biedt de Familieklas een alternatief voor de speciale school voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen (zmok)?

Trefwoorden: Diagnostiek | Interventies | Jonge kind | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners)

Meer positiviteit in de praktijk van vso-cluster-4-leerwerktrajecten

Thyrza Hylkema, Cathy van Tuijl

TvO 2018 1&2

Meer positiviteit in de praktijk van vso-cluster-4-leerwerktrajecten. Een beschrijving en de uitkomsten van een professionaliseringstraject met School Wide Positive Behavior Support binnen vso-cluster-4

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Echtscheiding | Interventies | Jonge kind | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen

Leefklimaat bij alleenstaande minderjarige vreemdelingen uit het Midden-Oosten

Peer van der Helm, Evelyn Heynen, Alice Tonnaer, Karlijn Wassen

TvO 2018 1&2

Wereldwijd zijn er veel jongeren onder 18 jaar op de vlucht voor oorlog en de gevolgen daarvan. Veel van deze jongeren zijn zonder begeleiding van hun ouders of een naaste. In Nederland worden deze jongeren opgevangen in speciale inrichtingen voor Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen (AMV). Hier kunnen zij samen met andere AMV-jongeren wonen maar er wordt hun enkel een tehuis geboden. Tot op heden is er weinig onderzoek gedaan naar de situatie van deze jongeren en hun verblijf in een AMV-Instelling in Nederland. Het huidige onderzoek richt zich op het inventariseren van het leefklimaat in twee verschillende groepen alleenstaande minderjarige vreemdelingen uit Syrië en Eritrea die in Nederland verblijven.

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Digitalisering | Diversiteit en integratie | Echtscheiding | Hoogbegaafdheid | Interventies | Jonge kind | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek

Taaldiagnose-ondersteunende methoden bij Turks- Nederlandse en Marokkaans-Nederlandse kleuters

Peter Dekker, Liesbeth Schlichting

TvO 2018 1&2

In dit artikel wordt verslag gedaan van een onderzoek betreffende de Nederlandse taalvaardigheid van Turks-Nederlandse en Marokkaans-Nederlandse kinderen van 4;0 - 7;0 jaar. De onderzochte kinderen kwamen uit twee populaties: kinderen uit het regulier basisonderwijs (n=541) en kinderen met de diagnose taalontwikkelingsstoornis (TOS) uit een type speciaal basisonderwijs, het cluster-2 onderwijs (n = 47).

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Diagnostiek | Diversiteit en integratie | Onderwijs

Kansongelijkheid: een microperspectief

Linda van den Bergh, Ilonka van der Sommen

2018 7&8

De inspectie van het Onderwijs (2016; 2017) toont aan dat relatie tussen opleidingsniveau van ouders en de schoolloopbaan van hun kinderen sterker wordt. Het actieplan 'Gelijke kansen in het onderwijs' beschrijft dat de Nederlandse overheid streeft naar: 'onderwijs waarin álle leerlingen en studenten zich thuis voelen en het beste uit zichzelf kunnen halen, ongeacht hun thuissituatie, talenten en achtergrond' (Bussemaker & Dekker, 2016, p.1-2). Daarnaast stellen scholen dit zichzelf ook steeds meer ten doel. Dit levert een enorme uitdaging op voor de leraren die deze ambities mogen waarmaken.

Download PDF
(Voor deze download moet u inloggen. LOGIN)

Trefwoorden: Adolescentie | Brein | Diagnostiek | Digitalisering | Diversiteit en integratie | Hoogbegaafdheid | Interventies | Kindermishandeling, seksueel geweld en huiselijk geweld | LVB en EMB | Onderwijs | Opvoeding | Ouders | Samenwerking (ketenpartners) | Sociaal emotionele- en gedragsproblemen | Verslavingsproblematiek